ZESPÓŁ SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH

CENTRUM KSZTAŁCENIA USTAWICZNEGO

im. Władysława Stanisława Reymonta

w SZYDŁOWIE

SZYDŁÓW 57, 97-306 GRABICA

TEL/FAX. 44 617 14 01, 512 470 119

E-MAIL: zspszydlow@powiat-piotrkowski.pl

www.zspszydlow.pl

Ciekawe strony

Linki do ciekawych stron pogodowych:

 

1. https://www.lightningmaps.org

 

2. http://pl.sat24.com/pl/pl

 

3. www.burze.dzis.net

 

Wpływ czynników geograficznych na przebieg procesów klimatotwórczych i pogodowych

Czynniki wpływające na pogodę i klimat możemy podzielić na:

a) niemeteorologiczne

- szerokość geograficzna (decyduje o kącie padania promieni słonecznych, czyli w efekcie o temperaturze powietrza),

- wysokość nad poziomem morza (decyduje o temperaturze powietrza i wielkości opadów atmosferycznych),

- ukształtowanie powierzchni (może ograniczać lub ułatwiać przepływ powietrza, na temperaturę powietrza w górach - wpływa też ekspozycja stoku),

- rozkład lądów i oceanów (ze względu na różnice w nagrzewaniu wpływa na szybkość i zakres zmian temperatury powietrza, wpływa też na wilgotność powietrza i opady atmosferyczne),

- prądy morskie (wpływają na temperaturę i wilgotność powietrza - ciepłe prądy morskie powodują wzrost temperatury i wilgotność, a zimne spadek),

- roślinność (może wpływać na przebieg zmian temperatury i wilgotność powietrza - na obszarach o bujnej roślinności zmiany te są łagodniejsze niż na obszarach o roślinności skąpej),

- pokrywa śnieżna i lodowa (ze względu na swoją barwę odbicia i promieniowanie słoneczne, co powoduje słabe nagrzanie podłoża i niską temperaturę powietrza),

b) meteorologiczne

- masy powietrza (rodzaj masy powietrza, znajdujący się nad określonym obszarem decyduje o temperaturze i wilgotności powietrza),

- układy baryczne (stałe lub sezonowe układy wyżowe i niżowe mają wpływ na wiatry i ogólne krążenie powietrza na Ziemi),

- fronty atmosferyczne (granice między masami powietrza, przemieszczanie się frontów atmosferycznych powoduje opady, ponieważ na styku różnych mas powietrza rozwijają się chmury).

Masa powietrza

Masa powietrza - jest to duża objętość powietrza w troposferze (warstwie atmosfery ziemskiej stykającej się z powierzchnią

Ziemi, której grubość sięga w szerokościach umiarkowanych 10 – 12) o rozmiarach poziomych nawet do tysięcy

kilometrów, a pionowych do kilku kilometrów, charakteryzująca się podobnymi warunkami termicznymi i wilgotnościowymi.

Tworzeniu się powietrza sprzyjają zwarte obszary lądowe, powierzchnie wodne oraz obszary lądowe podwyższonego ciśnienia.

Masy powietrza podlegają ciągłym procesom przemieszczania się z obszarów źródłowych nad inne, gdzie podlegają wymianie

ciepła i wilgoci. Występujące na kuli ziemskiej masy powietrza są klasyfikowane według kryterium termicznego i geograficznego.

 

Według kryterium termicznego dzielimy ja na:

a) ciepłe – masy powietrza, które przemieszczając się nad obszarem oddają ciepło podłożu i stopniowo się ochładzają; sprzyjają powstawaniu pogody z dużym zachmurzeniem, niewielkimi opadami i mgłami,

b) chłodne – masy powietrza, które przemieszczając się nad obszarem pochłaniają ciepło od podłoża i stopniowo się ogrzewają; sprzyjają powstawaniu pogody ze zmiennym zachmurzeniem, przelotnymi opadami, a w półroczu ciepłym z burzami.

 

 

Podział mas powietrza według kryterium geograficznego (wydzielanego na podstawie położenia geograficznego obszarów źródłowych mas powietrza)

Masa powietrza Oznaczenie Obszar źródłowy
Powietrze arktyczne morskie           PAm

północna część Morza Beringa, część

obszaru za kręgiem polarnym

Powietrze arktyczne kontynentalne           PAk

Arktyka, wschodnia część obszaru

za kręgiem polarnym

Powietrze polarne morskie           PPm

powierzchnie oceanów w szerokościach

geograficznych 40 - 70° N

Powietrze polarne kontynentalne           PPk

wschodnia Europa - nad lądami w szerokościach

geograficznych 40 - 70°

Powietrze zwrotnikowe morskie           PZm

Azory, Morze Śródziemne, Ocean Atlantycki

i Spokojny w podzwrotnikowych szerokościach

geograficznych

Powietrze zwrotnikowe kontynentalne           PZk

Azja południowa, Afryka północna,

część południowa Ameryki Północnej

Powietrze równikowe           PR obszary równikowe

 

Powietrze arktyczne na półkuli południowej jest jednoznaczne z powietrzem arktycznym, ale o innym obszarze źródłowym.

 

W zależności od podłoża, w którym tworzyła się dana masa powietrza wyróżniamy powietrze o cechach morskich lub kontynentalnych.

Tych określeń nie stosuje się do powietrza równikowego, gdyż jest ono jednolite pod względem właściwości fizycznych.

 

Największe obszary na Ziemi zajmują masy powietrza zwrotnikowego, a najmniejsze polarnego i arktycznego antarktycznego).

Procentowy udział głównych mas powietrza na kuli ziemskiej

 

Susza

Susza to stan niedoboru wilgotności w powietrzu i/lub wody w glebie.

 

Wyróżniamy trzy poziomy suszy:

a) Susza atmosferyczna - wywołana wysoką temperaturą i napływem mas powietrza o wysokim niedosycie wilgotności

oraz towarzyszące temu silne wiatry; w takich warunkach niedosyt wilgotności może przekroczyć 80%

b) Susza glebowa - wywołana znacznym niedosytem wody fizjologicznie dostępnej w glebie na poziomie systemu

korzeniowego oraz przy długotrwałym braku opadów.

c) Susza hydrologiczna - charakteryzuje się znacznym obniżeniem poziomu wód gruntowych i powierzchniowych.

Zazwyczaj trwa znacznie dłużej, ponieważ odbudowa stanu wód może trwać kilka sezonów i wiąże się z ilością opadów

deszczu i śniegu.

 

Suszę hydrologiczną można zaobserwować w Polsce już od 1994 roku i tylko w niektórych latach na chwilę ustępowała

(1997, 2001 - 2002, 2010 - 2011). Jednak w tym roku bardzo się pogłębiła (jeszcze bardziej, niż w 2006 roku).

 

Suszy atmosferycznej doświadczyliśmy (wtedy, gdy temperatura wynosiła co najmniej 26°C i nie występowały opady).

 

Susza glebowa natomiast (mniej więcej od połowy maja 2015 roku).

 

Susza atmosferyczna ustąpiła wraz z końcem lata, a glebowa w związku z ostatnimi opadami w październiku i listopadzie.

Jednak odbudowa stanu hydrologicznego potrwa bardzo długo. Szacuję, że aby przywrócić taki stan jaki był w 2014 roku

zajmie cały przyszły rok, ale tylko wtedy, gdy opady w każdym z miesięcy nie będą niższe od normy.

Porównanie sumy opadów atmosferycznych w poszczególnych miesiącach dla Szydłowa (woj.łódzkie; 51°30' N, 19°43' E; 220 m n.p.m) z normą na podstawie ostatnich 15 lat
Miesiąc Suma opadów w l/m² - 2015 r. Miesięczna norma opadów w l/m²
 Styczeń        23          26
 Luty        17          22
 Marzec        26          30

 Kwiecień

       13          36
 Maj        28          52
 Czerwiec        48          79
 Lipiec        30
         78
 Sierpień        16          67
 Wrzesień        34          50
 Październik             32          38
 Listopad

       55

         43
 Grudzień        24
         35
 Półrocze chłodne (listopad-kwiecień)       160          250

Półrocze ciepłe

(maj-październik)

      188          360

RAZEM

       348     510 - 610

 

          Oto kilka wniosków odnośnie tej tabeli:                          

         - Jak widać w tym roku na razie w żadnym miesiącu ilość opadów nie osiągnęła normy.

         - W lipcu sytuacja była bardzo zła, a w sierpniu ... wręcz tragiczna.

         - W półroczu ciepłym spadło tylko połowę deszczu z normy.

         - Jedynym miesiącem w 2015 roku, gdzie suma opadów przekroczyła normę, był listopad.

         - W półroczu chłodnym opady deszczu stanowiły niecałe 2/3 normy.

         - Mam nadzieję, że te informacje jasno obrazują, jak dotkliwa była susza w 2015 roku-zapoczątkowana bezśnieżną

           i ciepłą zimą, a pogłębiona rekordowo upalnym i suchym latem.

         - Lecz zaległość w opadach z tego roku jest gigantyczna i trudno będzie ją nadrobić. Przy normalnych opadach w 2016

           stan hydrologiczny sprzed suszy zostanie naprawiony najwcześniej do listopada 2016 roku.

Inwersja temperatury

Inwersja temperatury - jest to wzrost temperatury powietrza wraz ze wzrostem wysokości. Podczas pojawienia się tego zjawiska pionowa wymiana powietrza jest zahamowana.

 

Ze względu na sposób powstawania wyróżniamy inwersję:

a) adwekcyjną - powstającą przy napływie ciepłego powietrza nad wychłodzone podłoże,

b) frontalną - pojawia się podczas przechodzenia frontu atmosferycznego ciepłego lub zokludowanego o charakterze frontu ciepłego, gdy na powietrze znajdujące się przy powierzchni Ziemi górą napływa powietrze cieplejsze,

c) radiacyjną - powstaje wskutek wypromieniowania ciepła z podłoża podczas bezchmurnych nocy, najczęściej występuje jesienią i sprzyja powstawaniu mgieł,

d) osiadania - pojawia się w silnie rozbudowanych wyżach barycznych, podczas jej występowania powietrze zstępuje z wyższych warstw troposfery i ogrzewa się w wyniku sprężania porcji powietrza atmosferycznego.

 

UWAGA !!!

Inwersje temperatury pojawiają się również często we wklęsłych formach terenu (kotliny, doliny). Są również przyczyną wzrostu zanieczyszczeń powietrza na obszarze dużych miast.

Mgła

Mgła - jest to zawiesina drobnych kropelek wody w przyziemnej warstwie atmosfery,która powstaje wskutek kondensacji pary wodnej i przyczynia się do ograniczenia widzialności poziomej do poniżej 1 km (jeśli ogranicza widzialność powyżej 1km jest to zamglenie).

 

Mgły powstają wskutek:

1. ochładzania się powietrza poniżej temperatury punktu rosy (to temperatura, przy której następuje całkowite nasycenie powietrza parą wodną znajdującą się aktualnie w powietrzu),

2. podczas mieszania się mas powietrza,

3. z parowania wody.

 

W zależności od przyczyn powstawania wyróżnia się mgły:

- z parowania,

- frontowe,

- górskie,

- adwekcyjne,

- radiacyjne.

 

Rodzaje mgieł:

- orograficzna - powstaje w górach, kiedy unoszące się w stokach masy powietrza ulegają ochłodzeniu;

- frontowa - występuje w czasie trwania opadów atmosferycznych poprzez nasycenie powietrza parą wodną, zazwyczaj podczas przechodzenia frontu ciepłego przez co ciepłe i wilgotne powietrze ulega ochłodzeniu od jeszcze zimnego podłoża;

- z parowania - tworzy się nad zbiornikami wodnymi, gdy para wodna unosząca się nad ciepłym zbiornikiem ulega kondensacji przy napływie chłodnego powietrza;

- adwekcyjna - powstaje w wyniku napływu ciepłego powietrza, które ochładza się nad chłodnym podłożem. Mgły adwekcyjne są bardzo gęste (mają dużą miąższość), często powstają na styku lądu i morza.

 

Andrzej Serafin

Zgniły wyż

Zgniły wyż - typowy dla Europy północnej i wschodniej układ baryczny wysokiego ciśnienia występujący od końca września do połowy grudnia. Zawiera w sobie duzo wilgoci, która sprzyja powstawaniu mgieł, lecz nie powoduje opadów (oprócz mżawki w bardzo gęstych mgłach).

[ Cookies - info ]Oprogramowanie CMS: DragoN-NogarD © ( www: http://nogard.pl )